برآورد موجک تولید شده از چشمه لرزه ای یکی از مراحل مهم در پردازش و تفسیر داده های لرزه ای بازتابی است. دقت در برآورد موجک در اجرای واهمامیخت و تهیه ردلرزه مصنوعی تاثیر بسزایی دارد. در این مقاله با نوفه فرض کردن سری بازتاب، به حذف آن از لگاریتم طیف دامنه ردلرزه پرداخته و از این طریق موجک چشمه لرزه ای برآورد می شود. برای حذف نوفه از سه روش تبدیل موجک گسسته، تجزیه مد تجربی و فیلتر نقطه بیشینه زمان - بسامد استفاده شده است. نتایج اعمال الگوریتم روی داده های لرزه ای مصنوعی و واقعی موفقیت هر سه روش در برآورد موجک چشمه لرزه ای را نشان می دهد. همچنین می توان دید که موجک برآورد شده با استفاده از دو روش تجزیه مد تجربی و فیلتر نقطه بیشینه زمان - بسامد از کیفیت بهتری برخوردار است.

رخداد زمین ﻟﺮزه های تاریخی و دستگاهی در ﻧﺰدیکی ﮔﺴﻞ شمال تبریز ﺷﺎﻫﺪی ﺑﺮ ﻓﻌﺎلیت ﻟﺮزه خیزی این ﮔﺴﻞ است ﮐﻪ زمین ﻟﺮزه های تاریخی ﺑﺎﺑﺰرگی بیشتر از 7 را در کارنامه خود دارد. در این پژوهش ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رواﺑﻂ ﺗﺠﺮبی موجود، زمین ﻟﺮزه های تاریخی، مطالعات ﻟﺮزه خیزی و ﻫﻨﺪﺳﻪ ﮔﺴﻞ شمال تبریز، یک ﺳﻨﺎریوی ﻟﺮزه ای ﺑﺎﺑﺰر گی 7.7 ﺗﻌﺮیف شد. ﺑﺎ اﻧﺠﺎم شبیه سازی ﺑﻪ روش «شبیه سازی ﮐﺎﺗﻮره ای چشمه گسل محدود مبتنی ﺑﺮ بسامد ﮔﻮﺷﻪ دینامیک» ﻣﺸﺎﻫﺪه شد ﮐﻪﻫﻤﺎهنگی ﺧﻮبی میان ﻣﻘﺎدیر بیشینه ﺷﺘﺎب ﺑﺮآورد شده و اﻟﮕﻮی رواﺑﻂ ﮐﺎهیدگی وجود دارد. ﻧﻘﺸﻪ ﻟﺮزش ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن می دهد ﮐﻪ بیشترین جنبش نیرومند زمین در ﻧﻮاحی شمال باختر، شمال و شمال خاور شهر تبریز در امتداد مشابه با آزیموت گسل دیده می شود. همچنین بیشینه شتاب حاصل از شبیه سازی با بیشینه شتاب حاصل از روابط کاهندگی تقریبا یکسان است.

حوزه جنوبی دریای مازندران بخشی از ناحیه فعال لرزه خیز سلسله جبال آلپ - هیمالیا می باشد. در این بررسی تعداد 31 زلزله بوقوع پیوسته در این منطقه که تابع زمانی چشمه آنها از طریق مدلسازی شکل موج تهیه گردیده مورد ارزیابی قرار گرفته شده است. گستره زمانی (tt) این زلزله ها که دارای بزرگان بیش از (Mw>5) و عمق کانونی بین 4≤h≤76m می باشند، با بکارگیری تابع زمانی آنها بدست آمده است. مقادیر فرکانس گوشه، افت تنش مربوط به هر یک از این زمین لرزه ها با استفاده از گستره زمانی هر پالس لرزه ای محاسبه شده است. حداقل و حداکثر مقادیر بدست آمده برای پارامتر فوق به ترتیب 0.038Hz و 0.16Hz می باشد. افت تنش محاسبه شده از هر پالس لرزه ای به ترتیب حداقل 0.07 بار تا حداکثر 46 بار نیز بدست آمده است. همچنین مقدار جابجایی محاسبه شده بر روی سطح گسل از 0.79 متر با حداکثر 3.3 متر را نشان می دهد. با بکارگیری گشتاور لرزه ای و گستره زمانی بدست آمده از تابع چشمه رابطه ذیل برای این منطقه ارایه می شود. logtt=(0.26±0.001)logMo-8.91(±0.194) لازم به ذکر است هیچگونه شباهت آشکاری که معرف رابطه مقیاسی بین افت تنش و گشتاور لرزه ای باشد حاصل نشد. همچنین رابطه قابل قبول که گویای ارتباط بین گستره زمانی کانون زمین لرزه های این منطقه با عمق نشان دهد وجود ندارد.

زمین لرزه بجنورد در منطقه کوهستانی در استان خراسان شمالی به وقوع پیوست. زمین لرزه اصلی تخریب گسترده ای را ایجاد نمود. بررسی های صحرایی و توزیع پس لرزه ها ، گسلشی با راستای شمال باختری - جنوب خاوری را برآورد می کند. توزیع پس لرزه های ثبت شده در محل، طولی حدود 50-40 کیلومتر و ژرفای 30 کیلومتر را نشان می دهد. فعالیت پس لرزه ها پراکنده بوده و گسلش پیچیده ای را نشان می دهد. نتیجه برگردان شکل موج نشان می دهد که زمین لرزه اصلی سازوکاری به طور عمده امتداد لغز و فرایندی شامل دست کم دو گسلش دارد. تابع زمانی چشمه نشان می دهد که عمده انرژی آزاد شده در ده ثانیه اول بوده است. با توجه به مشاهدات صحرایی، توزیع پس لرزه ها و سازوکار زمین لرزه، طول گسلش حدود 45 کیلومتر و امتداد شمال باختری - جنوب خاوری و شیب جنوب خاوری برای گسل مسبب برآورد می شود. سازوکار چشمه (178، 89، 323) (زاویه، امتداد، شیب) به این ترتیب است. ممان لرزه ای کل M0=6.7×1025 دین - سانتی متر برآورد می شود. بیشترین جا به جایی حدود 50 سانتی متر محاسبه شده است و بزرگی گشتاوری Mw=6.5 است. افت تنش متوسط حدود 25 بار و جا به جایی متوسط 25 سانتی متر برآورد می شود.

چشمه های لرزه ای نقش مهمی در برآورد خطر در فرایند تحلیل خطر لرزه ای ایفا می کنند. انتخاب این مناطق بیشتر بر پایه قضاوت های کارشناسان انجام می شود و در بیشتر موارد، تعیین چشمه های لرزه ای توسط چند کارشناس نتایج متفاوت و بحث برانگیزی را دربر دارد. از این رو، یکی از عوامل مهم در ایجاد عدم قطعیت در تحلیل خطر می تواند به دلیل چگونگی انتخاب چشمه ها باشد.نسبت دادن رخدادهای گذشته به هر چشمه لرزه ای مساله مهم بعدی تحلیل خطر زمین لرزه است که این کار نیز توسط قضاوت های بصری کارشناسان انجام می شود و از آنجایی که گسل مسبب هر رخداد به طور واضح مشخص نیست، مانند تعیین چشمه های لرزه ای، این شیوه نتایج مبهمی دارد. در پژوهش حاضر سعی شده است که با استفاده از روش بهینه سازی توده ذرات به منظور خوشه بندی فازی، به طور هم زمان چشمه های لرزه ای تعیین شده و رویدادهای لرزه ای به گسل ها نسبت داده شوند. الگوریتم مورد استفاده بر پایه کمینه سازی دو تابع هدف فاصله رویدادها از گسل و مرکز خوشه (مرکز چگالی رویدادها) کار می کند. این الگوریتم به دو حالت روی داده های ناحیه شمال باختر ایران اعمال شد، در حالت اول فاصله مورد محاسبه فاصله اقلیدسی بوده است و در حالت دوم فاصله ماهالانوبیس در محاسبات در نظر گرفته شدند. برای ارزیابی درستی الگوریتم، از رویداد هایی که از پیش به گسل ها نسبت داده شده اند استفاده شد. مقایسه خروجی های الگوریتم با بانک اطلاعات زمین لرزه های نسبت داده شده گذشته نشان داد که 79.2 درصد از این رویدادها با در نظر گرفتن فاصله اقلیدسی و 87.5 درصد از این رویدادها با در نظر گرفتن فاصله ماهالانوبیس به درستی به گسل ها اختصاص یافتند که نشان از عملکرد خوب روش پیشنهادی این مطالعه با استفاده از فاصله ماهالانوبیس دارد. نتایج حاصل نشان می دهند که رویکرد پیشنهادی به مهندسین زمین لرزه شناسی کمک می کند تا با عدم قطعیت کمتری در فرایند تحلیل خطر لرزه ای افزون بر تعیین چشمه ها، زمین لرزه ها را به گسل ها اختصاص دهند.